Technische veren berekenen: wat bepaalt de veerconstante en het juiste veertype

10
Aug
2026

Een veer die net niet genoeg kracht geeft, valt pas op als de machine al staat. Daarom reken je een veer door voordat je hem bestelt, niet erna.

Bij het berekenen van een veer draait alles om één vraag: welke kracht heb je nodig, binnen welke ruimte en beweging? Dat antwoord hangt af van draaddiameter (D), diameter hart op hart (Dm), aantal windingen (Nt) en het materiaal dat je kiest. Verander je een van die vier, dan verandert de veerconstante mee, en daarmee het hele gedrag van de veer. Dit artikel laat per veertype zien welke factoren de veerconstante bepalen, met concrete voorbeelden uit onze eigen praktijk. Aan het eind lees je hoe je bepaalt welk veertype bij jouw toepassing past, en hoe wij een ontwerp voor je doorrekenen.

Wat bepaalt de veerconstante

De veerconstante geeft aan hoeveel kracht een veer erbij levert per millimeter beweging. Vier dingen bepalen die waarde: het materiaal, de draaddiameter (D), de diameter hart op hart (Dm) en het aantal windingen (Nt). Verander je er één, dan verandert de veerconstante mee, en niet altijd in gelijke mate.

  • Diameterhart op hart (Dm) versus buitendiameter (Du): de diameter hart op hart (Dm) is de diameter gemeten tot het midden van de draad, niet tot de buitenkant. De buitendiameter (Du) is de maat die je met een schuifmaat opmeet of op een tekening terugziet, en die is altijd Dm plus één keer de draaddiameter (D). Voor de veerconstante reken je met Dm, niet met Du, dat scheelt bij dikkere draad al snel een paar tiende millimeter en dus een merkbaar andere uitkomst.
  • Draaddiameter (D) en veerconstante: de draaddiameter (D) weegt het zwaarst mee. Ga je van 1,5 naar 2,0 mm draaddiameter, dan neemt de veerconstante grofweg drie keer toe, terwijl de diameter zelf maar een derde groter werd. Dm werkt de andere kant op: een grotere diameter hart op hart maakt de veer juist zachter. Die twee tegen elkaar afwegen, samen met het materiaal en het aantal windingen (Nt), is precies waar onze engineers dagelijks mee bezig zijn.

Wij rekenen dit door met onze eigen calculatiesoftware, niet met een vuistformule op een rekenmachine. Die software toetst niet alleen de veerconstante, maar ook spanning in het materiaal, wikkelverhouding en vermoeiingssterkte bij het gewenste aantal cycli, zodat het ontwerp dat je krijgt ook daadwerkelijk te maken is.

Drukveer: lineaire weerstand bij indrukking

Een drukveer levert weerstand die evenredig oploopt met de indrukking: hoe verder je indrukt, hoe meer tegenkracht je voelt, in een mooie rechte lijn.

In de praktijk

Een drukveer met 1,5 mm draaddiameter (D), 15 mm diameter hart op hart (Dm) en 8 windingen (Nt) in verenstaal heeft een veerconstante van ongeveer 1,9 N/mm.

Diezelfde veer in RVS316 valt iets zachter uit, doordat RVS een lagere glijdingsmodulus heeft dan verenstaal.

Drukveren zet je in waar je een voorspelbaar, lineair krachtverloop nodig hebt: kleppen, vergrendelingen, demping en ondersteuning. Bij De Spiraal produceren wedrukveren met draaddiameters van 0,07 tot 80 mm, van precisieveer tot grote drukveer. Twijfel je tussen een drukveer en een trekveer? Lees het verschil tussen een drukveer en een trekveer.

Trekveer: kracht via uitrekking

Een trekveer werkt met dezelfde principes als een drukveer, maar dan omgekeerd: in plaats van in drukken, rek je de veer uit. Er zit vaak al een voorspanning in de veer voordat hij überhaupt beweegt, doordat de windingen bij winding al tegen elkaar aan liggen.

In de praktijk

Trekveer in verenstaal, draaddiameter (D) 1,2 mm, diameter hart op hart (Dm) 10 mm, 12 windingen (Nt), met een voorspanning van 5 N.

Bij 8 mm uitrekking levert deze veer ongeveer 19 N kracht.

Trekveren vind je insluitmechanismen, spansystemen en installaties met een terughaalfunctie. Ons standaardbereik voor trekveren is 0,10 tot 20 mm draaddiameter, met Duitse ogen, Engelse ogen of veerproppen als eindafwerking. Twijfel je tussen een trekveer en een torsieveer? Lees welke veer past bij uw project.

Spoed: de derde maat naast draaddiameter (D) en Dm

In de markt hoor je naast draaddiameter en diameter hart op hart vaak ook de term spoed. Dat is een andere maat, en hij bepaalt iets anders dan de veerconstante, namelijk hoever een veer kan bewegen.

De spoed is de afstand tussen twee opeenvolgende windingen, gemeten in de lengterichting van de veer, niet radiaal zoals Dm. Draaddiameter (D) en Dm bepalen hoe stijf de veer is. De spoed bepaalt hoeveel windingen er in een gegeven vrije lengte passen, en daarmee hoever een drukveer maximaal kan indrukken voordat de windingen tegen elkaar aan komen: de blokpakking.

In de praktijk

Drukveer met een vrije lengte van 50 mm, draaddiameter (D) 1,5 mm en 10 windingen (Nt) in totaal.

Deze veer kan maximaal circa 35 mm indrukken voordat de windingen elkaar raken.

De exacte blokpakking hangt mede af van de einduitvoering: gesloten en geslepen uiteinden pakken anders op dan open of gesloten ongeslepen uiteinden. Onze calculatiesoftware rekent dat exact door voor jouw combinatie van vrije lengte, gewenste slag en einduitvoering.

Let ook op de wikkelverhouding: Dm gedeeld door de draaddiameter (Dm/D). Kies je die te krap, dan is een veer vaak niet meer goed te wikkelen en loopt de spanning in het materiaal ver op. Dat is precies waar onze software ook op controleert, vóórdat er een tekening de deur uit gaat.

Torsieveer: koppel via draaibeweging

Een torsieveer werkt niet lineair maar via een draaibeweging. Verdraai je de benen van de veer, dan bouwt de veer een koppel op dat de beweging terug wil brengen naar de uitgangspositie.

In de praktijk

Torsieveer in verenstaal, draaddiameter (D) 2 mm, diameter hart op hart (Dm) 20 mm, 10 windingen (Nt).

Bij een verdraaiing van 45° levert deze veer een koppel van ongeveer 190 Nmm.

Torsieveren zetten we in voor sluitmechanismen, klemconstructies, scharnieren en terugstelmechanismen, met draaddiameters van 0,10 tot 20 mm. Heb je twee keer zoveel koppel nodig binnen dezelfde ruimte? Dan is een dubbele torsieveer vaak de oplossing in plaats van een dikkere draad.

Bladveer: kracht via doorbuiging

Een bladveer buigt mee zodra er druk op komt en levert tijdens die doorbuiging een tegenkracht. Breedte, dikte en vrije lengte bepalen samen hoe stijf hij is, waarbij de dikte veruit het zwaarst meeweegt.

In de praktijk

Bladveer in verenstaal, breedte 20 mm, dikte 2 mm, vrije lengte 100 mm.

Bij 5 mm doorbuiging levert deze veer ongeveer 41 N tegenkracht.

Dit geldt voor een rechte, enkelvoudige bladveer. Gebogen of samengestelde bladveren, en bladveren met puntbelasting in plaats van een verdeelde belasting, gedragen zich anders en vragen een eigen doorrekening. Stuur ons de belastingswijze en we rekenen het voor je na. Ons standaardbereik voor bladveren is 0,05 tot 5 mm.

Welke veertype past bij jouw toepassing

De vier veertypes verschillen vooral in de manier waarop ze bewegen. Zodra je weet of je systeem indrukking, uitrekking, rotatie of doorbuiging nodig heeft, valt de keuze meestal snel.

Veertype Beweging Typische toepassing Draaddiameter
Drukveer Lineair, indrukking Kleppen, demping, vergrendeling 0,07 - 80 mm
Trekveer Lineair, uitrekking Sluitmechanismen, terughaalfuncties 0,10 - 20 mm
Torsieveer Rotatie Scharnieren, klemmen, terugstelmechanismen 0,10 - 20 mm
Bladveer Doorbuiging Contactdruk, positionering, schokabsorptie 0,05 - 5 mm

Naast het bewegingstype spelen omgeving en belastingsfrequentie mee. Werkt de veer in een vochtige of zoute omgeving, dan is RVS316, Inconel of Hastelloy vaak een betere keuze dan standaard verenstaal, ook al is de glijdings- en elasticiteitsmodulus dan iets lager. Draait het om honderdduizenden cycli per jaar, dan telt vermoeiingssterkte net zo zwaar mee als de veerconstante zelf, denk aan toepassingen in de medische sector, waar herhaalbaarheid en levensduur net zo belangrijk zijn als de kracht zelf.

Je eigen veer laten berekenen

De cijfers hierboven laten zien wat er meespeelt, maar zijn geen vervanging voor een echte berekening. Wij rekenen elke veer door met onze eigen calculatiesoftware, waarin naast de veerconstante ook spanning, wikkelverhouding, blokpakking en vermoeiingssterkte worden getoetst aan de norm en aan het gekozen materiaal. Zo weet je zeker dat wat je krijgt ook echt te maken is, en niet alleen op papier klopt.

Stuur je tekening of maten naar info@despiraal.nl, met de gewenste kracht, beschikbare ruimte en omgeving erbij. Dan hebben we morgen een eerste doorrekening voor je terug.